Wat zal men óns verwijten?

Wanneer je je verdiept in koloniale en post-koloniale literatuur, zoals ik nu een aantal weken doe, word je onvermijdelijk geconfronteerd met achterhaalde denkbeelden, die nu bijna onvoorstelbaar zijn. Hoe kan iemand niet zien hoe verwerpelijk slavernij is? Hoe kan iemand zo denken over mensen met een andere huidskleur? Hoe kan iemand zich verheven voelen boven de ander?

Het gebruikelijke antwoord is dan: je moet het in de tijd zien. De mens is niet vrij alles te denken; zijn denken is verbonden met het debat van het moment. Velen kunnen daarin de randen opzoeken, slechts weinigen zijn in staat om echt de grenzen over te gaan.

Of het daarbij gaat over slavernij, racisme, maar ook over kindermishandeling, vrouwen- of homohaat,: het gaat telkens om wangedrag richting de machteloze. Als het je maar lukt om de andere niet als volwaardig (of zelfs niet als mens) te zien, dan kun je hem of haar onheus behandelen zonder last te krijgen van je geweten. Je kan dit gedrag vertonen zolang de ander zich niet kan verweren.

Gelukkig is het weldenkende deel der natie zich daar nu van bewust.

Zou het?

Het zou wel erg toevallig zijn als onze generatie vrij is van denkkronkels die andere schaden.

Welke verwijten zullen ons voor de voeten geworpen worden? Binnen mijn denkruimte zie ik nu drie mogelijkheden.

Allereerst hoe we dieren behandelen. Hoe lukt het ons varkens zo op te sluiten dat ze van ellende elkaars staarten opvreten, zonder last te krijgen van ons geweten? In De aap en de sushimeester uit 2009 liet de primatoloog Frans de Waal zien hoe het denken van westerse onderzoekers gevormd is door de overtuiging dat de mens boven de dieren staat, en geen deel uitmaakt van het dierenrijk. Daardoor is het voor hen haast onmogelijk om te zien dat dieren intelligent kunnen zijn, cultuur kunnen hebben, met elkaar mee kunnen voelen. Op den duur is die positie niet houdbaar. En dan wordt het voor de dan levende mensen onvoorstelbaar hoe wij met dieren zijn omgegaan.

Dan hoe we vluchtelingen behandelen. Ik merk dat ik het nieuws rond Moira negeer, dat ik het niet kan aanzien. Als ik me echt verdiep in wat er gebeurt, kan ik niet blijven zitten.

Tot slot zal het, naar mijn overtuiging, voor volgende generaties onverteerbaar zijn hoe wij het klimaat uit de bocht hebben laten vliegen. Hoe we doorgingen met onze kortetermijnpleziertjes, zoals vliegreizen, biefstukken en tuinjacuzzi’s, terwijl alle seinen op rood stonden.

In alle gevallen krenken we de weerlozen: dieren, vluchtelingen en de nog niet geboren of stemgerechtigde generaties.

Er zal ons vast nog veel meer voor de voeten geworpen worden, maar dat kan ik met nog niet voorstellen.

Voor de zekerheid stem ik maar groen op 17 maart. Want als ik het nu niet doe, wanneer dan wel?

Ik hoor graag wat je ervan vindt