Cuyp en Kuifje, van links naar rechts

Het mooie van overzichtstentoonstellingen is dat je werken van een kunstenaar in verband met elkaar ziet een zo tot nieuwe inzichten kunt komen. Zo ook bij de tentoonstelling In het licht van Cuyp in het Dordrechts Museum.

De in Dordrecht geboren Aelbert Cuyp (1620-1691) is vooral bekend door de naar hem genoemde Amsterdamse markt. Dat is niet vreemd, want in de eeuw na zijn dood verdween een groot deel van zijn schilderijen van Nederland naar Engeland. Daar waren ze dol op zijn gouden, Italiaans aandoend, avondlicht over het vee in soms Hollands en soms meer geaccidenteerd landschap.

Uitgangspunt van de tentoonstelling, die nog loopt tot 6 maart 2022, is dan ook de invloed die Cuyp heeft gehad op Britse schilders als Gainsborough, Turner en Constable. Die invloed is zeker te zien. Maar mij viel ook iets anders op.

Op bijna alle schilderijen van Cuyp komt het (avond)licht van de linkerkant. De wolken bevinden zich meestal op de rechterhelft van het schilderij, alsof ze daarnaartoe geblazen zijn. En als er vogels te zien zijn, dan vliegen ze meestal ook rechts het beeld uit.

Lees “Cuyp en Kuifje, van links naar rechts” verder

Bezocht: Vergeet me niet

Vooraf had ik mijn twijfels over de tentoonstelling Vergeet me niet in het Amsterdamse Rijksmuseum. Meer dan 100 renaissanceportretten, was dat niet te veel van het goede? Het bleek niet het geval: de diversiteit en de kwaliteit van de werken zorgden ervoor dat het negen zalen lang boeiend bleef de geportretteerden in de ogen te kijken.

Daarbij bleek de titel, Vergeet me niet, me op het verkeerde been gezet te hebben. Slechts een deel van de portretten hadden als doel om de geportretteerde in de tijd voort te laten leven. Misschien is die behoefte nu, in een grotendeels ongelovige tijd, zonder uitzicht op een hiernamaals, groter dan in de vijftiende en zestiende eeuw.

Belangrijker dan het overwinnen van de tijd lijkt het overwinnen van de afstand. In een tijd dat bewegend beeld en audio aan plaats gebonden waren, was het portret vaak het enige middel om iemand elders zichtbaar te maken.

Dat is handig als je op afstand een huwelijk wil arrangeren. Of voor heersers om te laten zien dat ze de baas zijn. Zo kunnen ze op meerdere plaatsen tegelijk zijn en hun bestaan doen gelden, ook als ze ver weg zijn. Schilderijen kunnen zo een bijna magische kracht krijgen. (Een kracht die ons ook nog niet helemaal vreemd is. Denk maar aan de portretten van koning Willem Alexander in rijksgebouwen).

Lees “Bezocht: Vergeet me niet” verder

Bezocht: Allart van Everdingen

De trein naar Alkmaar leidt door eindeloos vlak landschap. Mooi, maar ook een beetje saai. Een grote tegenstelling met mijn reisdoel: de tentoonstelling over Allart van Everdingen (1621-1675).

Deze in Alkmaar geboren schilder kwam, opzettelijk of per ongeluk, rond 1644 terecht in Noorwegen. Waar een groot deel van de schilders uit de Republiek zich lieten inspireren door het Italiaanse licht, nam Allart het noorden mee naar huis.

Zijn landschappen maken een dubbelzinnige indruk. Aan de ene kant stralen ze, in hun diepe groen- en bruintonen, verstilling uit. De kleine mens- en dierfiguren versterken dat beeld. Maar tegelijkertijd stort het wilde water zich regelmatig bruisend van de hellingen af.

Wie kocht deze werken, en waarom? Houthandelaren ter herinnering aan hun Scandinavische handelsreizen? Of ook mensen die in het drukke verstedelijkte Holland behoefte hadden aan een rustig beeld? Dat laatste is misschien een projectie van mijn eigen behoefte. Het zorgde er in ieder geval voor dat de werken mijn aanspraken.

Lees “Bezocht: Allart van Everdingen” verder

Thé Tjong-Khing: een kleurenfeest

Waarom zou je naar een expositie gaan van een kunstenaar wiens werk je al uitgebreid uit zijn boeken kent? Want Thé Tjong-Khing (geboren in 1933) is al actief sinds 1956, eerst als striptekenaar en vanaf de jaren 70 als illustrator van kinderboeken (zoals de Vos en Haas-serie en de taartenboeken).

De vitrine met zijn oude stripwerk is interessant, en ook heeft hij een drietal muurschilderingen aangebracht in de galerie WG Kunst.

Maar het indrukwekkendste zijn toch de werken die je al kent uit de boeken. Bijvoorbeeld Bosch, een woordloos boek waarin een jonge held door de fantasiewereld van Jeroen Bosch zwerft. Wat je niet helemaal mee krijgt in het boek is de sprankeling van de kleuren. Zo zijn ze niet in een boek af te drukken (of op een beeldscherm af te beelden). Glanzend geel, ravissant rood, bezonken blauw. Ze brengen de tekeningen nog meer tot leven. Wat een pracht!

Als ik iets aan te merken heb op deze (kleine) tentoonstelling is het dit: een paar ontwerpen had het nog rijker gemaakt. In een film die op scholen vertoond wordt, is te zien hoeveel voorstudie er nodig is voor een mooie plaat. Daar had ik nog wel wat meer van willen zien.


De tentoonstelling is te zien in WG Kunst, Marius van Bouwdijk Bastiaansestraat 28, Amsterdam tot en met 1 november 2020. Sinds 2010 organiseert de galerie een Kinderboekenweekproject rond een maker van kinderboeken.